Hầu hết người mới đến Nhật Bản đều lo lắng nhất về động đất. Các trận động đất có shindo (thang đo cường độ địa chấn 10 cấp của Nhật Bản, từ 0 đến 7) trên 5 cấp xảy ra hàng năm tại đâu đó của Nhật Bản.

Nhưng xin yên tâm: các tòa nhà ở Nhật Bản được xây theo tiêu chuẩn chống động đất nghiêm ngặt nhất thế giới. Trong hầu hết trường hợp, chỉ cần biết "việc cần làm khi rung lắc bắt đầu" và "vật cần có ở nhà", xác suất bảo toàn tính mạng tăng lên đáng kể.

Bài viết này giải thích lần lượt các hành động ngay khi rung, kiểm tra sau khi rung dừng, liên lạc an toàn với gia đình, và "vật cần chuẩn bị ngay hôm nay".

Khi rung lắc bắt đầu — Chỉ làm "ba việc"

Cơ quan phòng chống thiên tai trên toàn thế giới khuyến nghị một chuỗi cơ bản. Đây cũng là trọng tâm của ShakeOut ("Drop, Cover, Hold On") — chương trình diễn tập động đất toàn cầu mà các chính quyền địa phương Nhật Bản cũng đã áp dụng.

Drop (Cúi thấp)

Nếu đang đứng, hãy cúi thấp ngay lập tức. Mục đích là tránh bị ngã và bị thương.

Cover (Che đầu)

Tiếp theo, chui xuống bàn hoặc bàn làm việc và bảo vệ đầu. Nếu không có bàn gần đó, dùng cả hai tay cộng với cặp hoặc đệm để che đầu.

Hold on (Giữ chặt)

Đến khi rung lắc dừng, giữ nguyên tư thế đó. Nắm chặt chân bàn để có thể di chuyển cùng nó nếu nó dịch chuyển.

Đừng chạy ra ngoài. Các tòa nhà Nhật Bản được thiết kế chống động đất. Chạy ra ngoài tăng nguy cơ bị kính rơi, biển hiệu rơi, hoặc tường bê tông đổ — nguy hiểm hơn nhiều việc ở trong nhà.

Hành động đúng theo địa điểm

An toàn phụ thuộc vào nơi bạn đang ở khi xảy ra động đất.

Trong nhà

  • Ngay cả khi đang nấu ăn, đừng cố tắt bếp (có thể ngã và bị bỏng)
  • Khi rung dừng, đóng van gas chính và ngắt cầu dao điện (phòng cháy do thông điện)
  • Trừ khi nhà có vẻ sắp đổ, ở trong nhà an toàn hơn

Khi đang ngủ

Che đầu bằng futon hoặc gối, chui xuống giường, hoặc co người vào sát tường. Lý tưởng nhất là phòng ngủ không nên đặt đồ đạc cao có thể đổ hoặc cửa sổ dễ vỡ.

Tòa nhà cao tầng và chung cư

Sẽ xảy ra chấn động chu kỳ dài — hiện tượng rung lắc chậm và lớn. Tuyệt đối không sử dụng thang máy. Hãy dùng cầu thang, và cố định đồ đạc trước.

Tàu điện và tàu điện ngầm

Tàu điện sẽ tự động dừng khẩn cấp. Hãy nắm chặt thanh treo hoặc tay vịn bằng cả hai tay và chờ chỉ thị của trưởng tàu. Tự ý mở cửa hoặc xuống đường ray là cực kỳ nguy hiểm.

Sân ga và phố đông

Vừa che đầu vừa di chuyển đến nơi rộng rãi. Tránh xa kính, biển hiệu, tường bê tông cũ.

Đang lái xe

Bật đèn báo nguy hiểm, từ từ tấp vào lề trái đường. Tắt máy nhưng để chìa khóa trong xe và không khóa cửa khi rời xe (để xe cứu hộ có thể di chuyển).

Khi "âm thanh đó" vang lên — Cảnh báo Sớm Động đất

Khi điện thoại đột nhiên phát âm thanh "pirong, pirong" và giọng nói "Kinkyū jishin sokuhō desu", đó là Cảnh báo Sớm Động đất (Earthquake Early Warning, Kinkyū Jishin Sokuhō).

Hệ thống này hoạt động bằng cách phát hiện chấn động ban đầu nhỏ (sóng P) tại các máy đo địa chấn gần tâm chấn nhất, sau đó dự đoán chấn động chính lớn hơn (sóng S) sẽ đến sau vài giây. Bạn thường chỉ có vài giây đến vài chục giây cảnh báo. Những việc có thể làm trong khoảng thời gian đó là hạn chế, nhưng ngay cả những hành động nhỏ cũng giúp:

  • Tránh xa lửa nếu đang gần lửa
  • Chui xuống bàn
  • Giảm tốc nếu đang lái xe

Chỉ những điều này thôi cũng giảm thiệt hại đáng kể.

Cảnh báo Sớm Động đất là dự đoán nên có cảnh báo nhầm. "Cảnh báo nhưng không rung" không phải thất bại mà là thành công của hệ thống. Cảnh báo được thiết kế thận trọng vì điều đó làm cho nó đủ nhanh để hữu ích.

Sau khi rung lắc dừng

Sau động đất lớn, đừng vội di chuyển. Sẽ có dư chấn.

  1. Kiểm tra bản thân và người xung quanh. Có ai bị thương không? Đồ đạc có đổ không?
  2. Kiểm tra lửa và điện. Đóng van gas chính. Nếu ngửi thấy mùi gas, mở cửa sổ thông khí.
  3. Lấy thông tin từ TV, radio, hoặc điện thoại. Nếu có cảnh báo sóng thần, lập tức đến nơi cao.
  4. Đi giày để tránh kính vỡ.
  5. Mở cửa. Tòa nhà có thể bị vênh trong động đất, làm kẹt cửa.

Nếu nhà không an toàn, hãy sơ tán đến nơi sơ tán được chỉ định. Hôm nay hãy tra cứu nơi sơ tán gần nhất — đừng chờ.

Cách liên lạc với gia đình và bạn bè

Sau động đất lớn, đường dây điện thoại bị quá tải. Để đường truyền dành cho dịch vụ khẩn cấp, tránh các cuộc gọi không cần thiết.

Đường dây nhắn tin Khẩn cấp 171

Dịch vụ miễn phí do NTT vận hành.

  • Ghi tin nhắn: Bấm 171 → 1 → số điện thoại của bạn
  • Nghe tin nhắn: Bấm 171 → 2 → số điện thoại của người gọi

Bạn có thể để lại tin nhắn ngắn như "Tôi an toàn. Đang ở nơi sơ tán."

LINE và SNS

Một sticker LINE đủ để báo gia đình bạn an toàn. Ngay cả khi mạng không ổn định, tin nhắn cuối cùng cũng được gửi đi. Ưu tiên LINE hoặc bảng tin nhắn thiên tai web171 hơn cuộc gọi điện.

Bắt đầu "bộ dụng cụ khẩn cấp Nhật Bản" ngay hôm nay

Chuẩn bị sau khi động đất xảy ra là quá muộn. Tại Nhật, bốn vật dụng cơ bản được coi là tiêu chuẩn.

1. Nước và thực phẩm: 3 đến 7 ngày

Văn phòng Nội các khuyến nghị tối thiểu 3 ngày, lý tưởng là một tuần đủ.

  • Nước: 3 lít/người/ngày × 3 ngày = 9 lít/người
  • Thực phẩm: cơm ăn liền, mì cốc, bánh quy, sô cô la

2. Nhà vệ sinh di động

Khi nước bị cắt, không thể xả toilet. Dự trữ ít nhất 5 lần/người, lý tưởng là một tuần (khoảng 35 lần/người lớn). Đây là một trong những vật dụng dễ bị bỏ quên nhất — và là một trong những thứ người dân vùng thiên tai cần nhất.

3. Túi sơ tán

Túi có thể cầm và rời nhà ngay khi sơ tán. Nội dung mẫu:

  • Đèn pin (dùng pin) và pin dự phòng
  • Pin sạc dự phòng cho điện thoại
  • Tiền mặt (khoảng ¥10,000, chủ yếu là tiền lẻ)
  • Bản sao hộ chiếu và Thẻ Cư trú (Zairyū Card)
  • Bản sao thẻ bảo hiểm y tế
  • Thuốc thường dùng và bản sao sổ ghi thuốc (okusuri techō)
  • Còi (báo vị trí nếu bị mắc kẹt dưới đống đổ nát)
  • Khẩu trang, găng tay, khăn ướt
  • Radio cầm tay (dùng pin)
  • Quần áo thay, khăn

4. Cố định đồ đạc

Phần lớn thương tích trong động đất do đồ đạc đổ và vật rơi. Dùng giá L hoặc thanh chống để cố định đồ, và không đặt đồ cao trong phòng ngủ. Bạn có thể mua dây chống đổ cơ bản ngay tại cửa hàng ¥100.

Chuẩn bị thêm dành cho người nước ngoài

Một số nguồn hữu ích khi gặp rào cản ngôn ngữ.

Safety tips (ứng dụng chính thức của Cục Du lịch Nhật Bản)

Gửi thông báo đa ngôn ngữ về Cảnh báo Sớm Động đất, cảnh báo sóng thần, cảnh báo thời tiết. Tải miễn phí, hỗ trợ trên 15 ngôn ngữ.

NHK WORLD-JAPAN

Trong tình huống khẩn cấp, NHK phát sóng TV và radio bằng nhiều ngôn ngữ. Có thể xem trên ứng dụng điện thoại.

Sổ tay phòng chống thiên tai đa ngôn ngữ của chính quyền địa phương

Nhiều thành phố/quận phát sổ tay phòng chống thiên tai bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Việt và các ngôn ngữ khác. Có thể nhận tại quầy của ward office hoặc tải từ trang chính thức.

Tra cứu nơi sơ tán gần nhất ngay hôm nay

Tìm "[địa chỉ của bạn] hinanjo" (避難所 nghĩa là "nơi sơ tán") và lưu vào Google Maps. Phần lớn nơi sơ tán là trường học hoặc nhà văn hóa cộng đồng trong khoảng cách đi bộ.

FAQ

Q. Có nên mở cửa nhà khi đang động đất không?

A. Chạy ra mở cửa khi mặt đất đang rung là nguy hiểm. Hãy đợi rung lắc dừng rồi kiểm tra. Tòa nhà có thể bị vênh trong động đất, làm kẹt cửa và khiến bạn bị nhốt bên trong.

Q. Cảnh báo Sớm Động đất phát ra từ đâu?

A. Trên TV, radio, và điện thoại (tất cả các nhà mạng lớn của Nhật đều hỗ trợ mặc định). Phát ngay cả khi điện thoại ở chế độ im lặng hoặc rung. Cài đặt khác nhau theo máy — khi mua điện thoại mới, hãy kiểm tra "thông báo khẩn cấp" có được bật không.

Q. Khác nhau giữa shindo và độ Richter là gì?

A. Độ Richter đo năng lượng của bản thân động đất, vì vậy mỗi trận động đất chỉ có một giá trị độ Richter. Shindo đo độ rung lắc tại một địa điểm cụ thể, theo thang 10 cấp của Nhật từ 0 đến 7 (cấp 5 và 6 mỗi cấp được chia "yếu" và "mạnh"). Từ shindo 5-yếu trở lên là "rung lắc có thể làm đổ đồ đạc".

Q. Khi có cảnh báo sóng thần, nên lên cao đến đâu?

A. Quy tắc cơ bản là "tầng 3 trở lên, lý tưởng là tầng 4 trở lên" — hoặc đến tòa nhà sơ tán sóng thần được chỉ định (có biển báo). Tránh xa biển và sông, đi lên cao. Tránh lái xe nếu có thể vì có thể bị kẹt trong tắc đường. Đi bộ là quy tắc cơ bản.

Q. Gia đình có trẻ em hoặc người già cần lưu ý gì?

A. Thức ăn cho trẻ, sữa bột, tã, đồ chăm sóc người già, và thuốc kê đơn có thể không đến nơi sơ tán nhanh chóng. Hãy dự trữ một tuần ở nhà phù hợp với nhu cầu gia đình.

Q. Người thuê nhà có thể cố định đồ đạc không?

A. Thanh chống và miếng dính không làm hỏng tường, và phần lớn chủ nhà hoan nghênh các biện pháp chống đổ. Nếu muốn lắp giá cần khoan, hãy hỏi chủ nhà hoặc công ty quản lý trước.

Q. Nếu động đất xảy ra khi đang đi du lịch?

A. Khi đến khách sạn, hãy kiểm tra bản đồ tuyến đường sơ tán trong phòng. Nếu động đất xảy ra, chui xuống bàn; khi rung dừng, liên lạc với lễ tân. Dùng cầu thang, không bao giờ dùng thang máy.

Lời cuối

Nhật Bản là quốc gia có nhiều động đất, nhưng cũng là một trong những quốc gia chuẩn bị tốt nhất. Ba điều có thể làm hôm nay:

  1. Cố định một món đồ
  2. Mua sáu chai nước 500ml và để ở nhà
  3. Tìm nơi sơ tán gần địa chỉ của bạn và lưu vào Maps

Nếu làm được ba điều này, bạn đã chuẩn bị tốt hơn phần lớn người nước ngoài tại Nhật. Sự chuẩn bị bảo vệ tính mạng nhất diễn ra trước khi rung lắc bắt đầu — không phải trong lúc rung.

Tại Nihongo-tomo, chúng tôi cung cấp danh sách từ vựng miễn phí về thiên tai, các thủ tục hành chính, và y tế — những từ ngữ có thể cứu mạng. Hãy học các từ này khi không có khẩn cấp, để không phải vội vã tìm kiếm khi cần.

References / Tham khảo / 参考・出典

Tất cả thông tin trong bài viết này chính xác tính đến tháng 5 năm 2026.